Algemeen

Met klimaatadaptatie bereiden we ons voor op de belangrijkste gevolgen van de klimaatverandering: de toegenomen hittestress, de hevigere neerslagintensiteiten en de langere en frequentere periodes van droogte. Ook bedrijven kunnen hierbij een rol spelen door gepaste maatregelen te nemen.

Waterveilig bouwen

De individuele maatregelen focussen op bouw- en renovatiemethodes die de schade ten gevolge van wateroverlast vermijden of sterk beperken. Naast ingrepen aan of rond gebouwen kan dat ook betrekking hebben op het compenseren van de ingenomen ruimte voor overstromingswater.

Ingrepen aan of rond gebouwen:

  • De vloer van uw gebouw hoger leggen dan de hoogst gekende overstromingshoogte.
  • Het plaatsen van een pompinstallatie om de waterafvoer ten allen tijde te garanderen.
  • Het voorzien van terugslagkleppen op de regenwaterafvoer en de vuilwaterafvoer.
  • Het vermijden van ondergrondse constructies of ze beschermen met een drempel.

Compenseren van de ingenomen ruimte voor overstromingswater:

  • Lokale afgravingen
  • Bouwen op kolommen

Meer informatie vindt u op de website van het CIW (de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid) van de Vlaamse Overheid: http://www.integraalwaterbeleid.be/nl/

Met de watertoets krijgt u meteen gerichte aanbevelingen. Op de watertoetskaart herkent u ook duidelijk de overstromingsgevoelige gebieden.

Hemelwaterhergebruik

Regenwater dat op daken valt is relatief zuiver en kan in plaats van drinkwater gebruikt worden voor het spoelen van de wc of het besproeien van groen. Zo wordt het regenwater vastgehouden en verdwijnt het niet direct in het riool. Bovendien bespaart het drinkwater.

De waterbesparing in kantoren kan aanmerkelijk zijn, omdat het grootste gedeelte van het water in kantoren voor toiletspoeling wordt gebruikt. Over het algemeen overtreft het gebruik van hemelwater het aanbod, zodat de hemelwaterinstallatie een wezenlijke bijdrage heeft aan hemelwaterbuffering en dus piekberging. Het reservoir wordt best gedimensioneerd worden op de beschikbare hoeveelheid neerslag.

Infiltratie

De Gewestelijke stedenbouwkundige verordening hemelwater (GSV hemelwater) van 2013 zet maximaal in op de vertraagde afvoer van hemelwater door toepassing van de drietrapsstrategie ‘vasthouden, bufferen en gecontroleerd afvoeren’. De klemtoon ligt op het optimaal hergebruiken en het (rechtstreeks) in de grond laten infiltreren van hemelwater.

Infiltratievoorzieningen omvatten een brede waaier aan bronmaatregelen, gaande van doorlatende verhardingen en ondergrondse infiltratiesystemen tot bovengrondse opvangbekkens.

Mogelijkheden zijn:

  • Halfverhardingen: verhardingen opgebouwd uit kleine losse stukken basismateriaal
  • Gewapend gras: kunststofplaten voorzien van honinggraatopeningen gevuld met teelaarde.
  • Grasbetontegels: betonstenen met openingen waartussen gras kan groeien
  • Waterdoorlatende straatstenen
  • Infiltratieblokken: waterdoorlatende betonnen blokken met een centrale geïntegreerde holte voor de buffering van hemelwater
  • Infiltratiegracht
  • Infiltratiesleuf: een lijnvormige infiltratievoorziening, waarbij het hemelwater infiltreert doorheen een goed doorlatende steenslagkoffer
  • Infiltratiekom of –veld: een onverhard terrein, waar hemelwater kan worden opgevangen en geïnfiltreerd over een diepte van maximaal 30cm.
  • Infiltratiebekken: een onverharde verlaging in het terrein met een diepte van meer dan 30cm waarin hemelwater kan worden opgevangen en geïnfiltreerd.
  • Wadi: een infiltratiekom met een drainagekoffer en eventueel drainageleiding in de bodem voor infiltratie bij gronden die van zichzelf onvoldoende doorlatend zijn
  • Infiltratieput: een verticaal infiltratiesysteem met geperforeerde of poreuze betonnen wanden
  • Infiltratiekrat: een kunststofmodule met holle ruimtes en waterdoorlatende wanden
  • Infiltratiebuis: een waterdoorlatend horizontaal infiltratie-element
  • Infiltratiepaal: een waterdoorlatend verticaal infiltratie-element
  • Infiltratiekoffer: een ondergronds reservoir dat gevuld is met grof aggregaat

Meer info:

http://infiltratiewaaier.waterbewustbouwen.be/

https://www.rainproof.nl/toolbox/maatregelen?f[0]=field_thema%3A21

Groendaken en groene gevels

Een groendak heeft heel wat voordelen voor uw bedrijf zelf en ook voor uw buurt. Voordelen voor uzelf zijn:

  • Een groenlaag beschermt uw dakbedekking tegen de zon en extreme temperaturen, waardoor die minder snel veroudert
  • Een groendak isoleert uw bedrijf tegen hitte in de zomer en dempt het geluid uit de omgeving
  • Een groendak is mooi.

Voordelen voor de buurt zijn:

  • Groendaken vangen regenwater op en voeren het vertraagd af. Tijdens een regenbui krijgt de riolering dus minder water te slikken en overstromen kelders en garages minder snel.
  • De planten op de groendaken nemen stofdeeltjes op uit de lucht en verbeteren zo de luchtkwaliteit.
  • Een groendak brengt verkoeling voor de stad en is dus een oplossing voor het hitte-eilandeffect.
  • Groendaken zijn een ideale voedselbron voor allerlei insecten en dragen dus bij tot een verhoogde biodiversiteit.

Er bestaan drie soorten groendaken:

  • Een sedumdak: is het dunste, lichtste en meest onderhoudsvriendelijke groendak. Op een laagje aarde of substraat van drie tot acht centimeter dik groeien verschillende soorten vetplanten.
  • Een kruidendak heeft een iets dikkere onderlaag nodig: dat kan vanaf tien centimeter. Hierop kan de vetplanten aanvullen met kruiden Die groeien meer in de hoogte.
  • Een grasdak kan u vanaf vijftien centimeter substraatdikte aanleggen: siergrassen en andere vaste planten hebben nu voldoende ruimte voor hun wortels.

Tegenwoordig wordt ook druk geëxperimenteerd met zogenaamde slimme groendaken: groendaken die zichzelf voorbereiden op verwachte neerslag.

Meer informatie over groendaken:

https://www.antwerpen.be/nl/info/57e4e4e9dbae01379706460d/kies-het-juiste-type-groendak

Groene gevel: een verticale gevelbegroening biedt voor een groot deel dezelfde voordelen als een groendak, met name de vermindering van het hitte-eiland effect, een verhoging van de beeldkwaliteit en biodiversiteit, … De aanplantingen dienen bij voorkeur te gebeuren met inheems of autochtoon plantgoed. In de stad Antwerpen is deze gevelbegroening verplicht voor blinde gevels en wachtgevels.

Bufferbekkens

Als infiltratie niet mogelijk is, om technische redenen (zeer hoge grondwaterstand, kleibodem) of omdat het bedrijf gelegen is in een beschermingszone type I of II van een drinkwatergebied, is het nodig om het hemelwater te bufferen en vertraagd af te voeren. Ook hier zijn er verschillende mogelijkheden, waarbij de bovengrondse te verkiezen zijn boven de ondergrondse. Ze zijn meestal goedkoper, eenvoudiger te inspecteren en te onderhouden en dragen ook bij tot de vermindering van het hitte-eilandeffect en tot een grotere biodiversiteit.

Bufferen kan op waterdaken, in bovengrondse groene bufferbekkens, door het voorzien van rioleringsbuizen met een grotere diameter, enz.

Wat doet Antwerpen?

  • VITO heeft een hittekaart hittekaart van stad Antwerpen opgesteld.
  • KU-Leuven heeft de neerslag gemodelleerd. Hieruit bleek dat in delen van Antwerpen meer neerslag valt dan gemiddeld in Vlaanderen.
  • De impactstudies zowel op de riolering (Rio-link) als voor de waterlopen (Hydroscan) die tonen welke delen van de stad onder water zullen komen bij de verschillende klimaatscenario’s onder verschillende omstandigheden en die ook tonen wat er gebeurt bij falen van de structuur.
  • Het toepassen van al wat uit deze studies volgt in plannen, instrumenten en pilootprojecten zoals:
    • Een aangepaste bouwcode waarbij o.a. groendaken verplicht worden.
    • Het uitwerken van een groenplan met aandacht voor groen – blauwe structuren met onder andere een haalbaarheidsonderzoek naar een gravitaire Schijn – Schelde verbinding.
    • De omvorming van de verharding van de zuiderdokken in een groen park met aandacht voor (collectief) hemelwaterhergebruik en infiltratie en buffering.
    • Het voorzien van een park met grote buffermogelijkheden in het woonuitbreidingsgebied Hoekakker.
    • Het voorzien van extra buffering, open grachten en het stimuleren van bronmaatregelen bij de KMO-zone Ter Beke.
    • De waterstudie aan het Albertkanaal

 

x